Interview Shere Hite.

 

The Hite Report is het meest baanbrekende onderzoek van de jaren zeventig. Opeens wist de wereld hoe het vrouwelijk orgasme eigenlijk werkte. Opzij gaat op verjaardag bij schrijfster Shere Hite, die dit jaar nog een Lifetime Achievement Award in ontvangst nam. ‘Ik zou het zo weer doen. Als ik op straat loop en een vrouw zie, denk ik: you owe me something. ‘

Luide muziek vult het Italiaanse restaurant in Noordwest-Londen. Een onopvallende pizzeria is het, oud, een tikje aftands. In een hoek achterin zit een blonde vrouw. Ze wordt 70 vandaag, al doet haar uiterlijk vermoeden dat een cosmetisch chirurg de ergste tekenen daarvan heeft geprobeerd te verhullen. Een serveerster duikt op, in haar hand een groot bord vol tiramisu, her en der kaarsjes erin gestoken. De muziek klinkt. Happy Birthday To You. De serveerster zingt mee. ‘Happy birthday, dear…’ ze buigt zich voorover, fluistert: ‘Hoe heet ze eigenlijk?’ Shere, luidt het antwoord. Shere Hite.

Hite is misschien wel de bekendste feministe van de Tweede Golf ‘ meer omstreden dan Gloria Steinem, academischer dan Germaine Greer. De vrouw die in 1976 de wereld schokte met de bevindingen van haar onderzoek, The Hite Report. Ruim drieduizend vrouwen interviewde ze, over seks, wat ze voelden en, belangrijker: of ze een orgasme beleefden. Welnu: dat deden ze niet of nauwelijks, ontdekte Hite. Sterker: 70 procent van de vrouwen beleefde geen orgasme tijdens penetratie, terwijl bijvoorbeeld Freud en Kinsey zulks wel beweerd hadden. Echt seksuele vrouwen kwamen gewoon klaar tijdens penetratie, schreven deze wetenschappers; degenen die dit niet lukte, waren simpelweg frigide.

The Hite Report ontdekte dat het orgasme van de vrouw niet in de vagina lag, maar in de clitoris. Hite maakte het nog erger door eraan toe te voegen dat vrouwen wel degelijk gemakkelijk een orgasme konden beleven, zélf, door te masturberen. Het veranderde radicaal de manier waarop over vrouwelijke seksualiteit gedacht werd. ‘De westerse samenleving heeft een schuld bij Shere Hite die schier onmogelijk is terug te betalen,’ oordeelde The Daily Telegraph eens.

Ze viert haar verjaardag met pizza en dubbele espresso’s. ‘Ik voel me echt geen 70. Al zal ik er zo langzamerhand toch aan moeten geloven.’ Het lopen en praten gaat tergend langzaam, al wil ze verder niet uitweiden over haar lichamelijke conditie. Hite, altijd al behept met een lijzige manier van spreken, neemt haar tijd. ‘Ik zie een op-leving van het feminisme, echt. Mijn boeken verkopen de laatste tijd heel goed in China, in Korea. Ik krijg e-mails van vrouwen, in gebrekkig Engels, hoe blij ze met me zijn.’

Van het oorspronkelijke Hite Report zijn er inmiddels zo’n vijftig miljoen verkocht en dit jaar ontving ze van de grote Britse bank Lloyds een ‘Lifetime Achievement Award’. Ze moest geheel tegen haar gewoonte in een beetje huilen toen ze het hoorde, vertelt haar biograaf Bill Lewis. Hij is met Hites 47-jarige vriend Paul aangeschoven. ‘Omdat het erkenning is, erkenning waar ze zo lang voor heeft gevochten. Vervolgens schokte ze iedereen weer door in haar dankwoord over seks te beginnen. Laat het maar aan Shere over om binnen een paar minuten het begrip clitorale stimulatie te laten vallen.’

E rkenning, stelde Hite zelf nadat haar autobiografie in 1996 was uitgekomen, vormt een rode draad in haar leven. In het boek vertelt ze hoe haar moeder rondparadeert bij een zwembad ‘ gekleed in een uitdagend zwempak, dat aan de zijkanten slechts door touwtjes bijeen wordt gehouden ‘, flirtend en lonkend naar mannen. De kleine Shere (toen nog Shirley Gregory) besluit haar aandacht te trekken door in het diepe te springen, om te laten zien wat een grote meid ze al is. Het water blijkt veel te diep, maar terwijl ze trappelt denkt ze: mijn moeder komt me wel redden. Uiteindelijk trekken twee vrouwen-armen haar omhoog. Het zijn de armen van de badjuf. Hites moeder heeft haar duik niet eens opgemerkt.

‘Ze was 16 toen ze me kreeg. Ontzettend jong. En ik geloof niet dat ze mij erg aardig vond; ze had meer interesse in mannen. Ze was heel knap, maar niet erg vriendelijk. Ik ben opgegroeid bij mijn grootouders. Het was mijn grootvader die me liet zien dat er ook vriendelijke, gulle mensen waren. Mannen die het niet nodig vonden zich te gedragen als een macho. Hij was degene die voor me zorgde, dankzij hem kon ik naar de universiteit.’

Hebt u nog contact met uw moeder?

‘Nee. Ze leeft nog, ze woont nu bij mijn tante. Maar ik spreek haar niet. Ergens vind ik dat jammer, al is het maar omdat ik haar niks kan vragen. Ik zou bijvoorbeeld meer willen weten over mijn vader, wat voor man dat was. En praktische zaken zoals of er ziektes in zijn familie voorkomen. Nu ik wat ouder ben, vragen ze daarnaar in het ziekenhuis.’

Uw vader hebt u nooit gezien?

‘Ik heb geprobeerd contact met hem te zoeken, jaren geleden. Ik was al onderweg naar Washington om hem te ontmoeten, toen hij de afspraak afzegde. En later nog een keer. Toen heb ik het maar gelaten. Ik dacht: hij is blijkbaar niet geïnteresseerd. Maar recentelijk heeft een dochter van hem, in Zweden, contact met me gezocht. Haar heb ik vorig jaar ontmoet. Ik hoopte vurig dat ik een stukje van mijn vaders identiteit in haar zou terugzien. En ik denk dat zij op hetzelfde hoopte. Maar we werden beiden teleurgesteld.’

Zwijgt, onderbreekt: ‘I think we’re gonna have some pizza.’

Als de jonge Hite al lamgeslagen is door de liefdeloze behandeling van haar ouders, laat ze er weinig van merken. Ze verandert haar naam, werkt keihard aan haar studie geschiedenis en voorziet in haar levensonderhoud door modellenwerk. Een beroemde anekdote vertelt hoe Hite zich als model had laten inhuren voor een campagne voor typemachines. Ze was gekozen, dacht ze, omdat ze goed kon typen. Eenmaal op de set bleek de slogan: ‘A typewriter so smart, she doesn’t have to be’ ‘ Hite diende het domme blondje te spelen, en overtuigend graag.

Het is misschien niet dat exacte moment dat ze besloot dat ze feministe was, stelt ze later, maar het komt er wel in de buurt. Als feministische groeperingen de straat op gaan om tegen de reclame te protesteren, sluit Hite zich aan. Ze belandt in de feministische kringen van New York, werkt samen met Gloria Steinem en Andrea Dworkin. De uiterst feminiene Hite valt op in de groep ‘ later zullen media moeite hebben haar te plaatsen, immers: knap én feministisch? Hite: ‘Ik ben altijd rode lipstick blijven dragen. Je leeft maar één keer, ik wilde het een beetje leuk hebben.’

Als ze een radicaal pamflet onder ogen krijgt waarop staat dat vrouwen nooit een orgasme kunnen beleven tijdens seks, besluit ze tot wat zou resulteren in het eerste Hite Report. Ze betaalt het grotendeels zelf; vrijwel niemand durft in zoiets riskants geld te steken.

‘Zolang ik eraan werkte, had ik het gevoel dat ik een groot geheim bij me droeg,’ zegt ze. ‘Een geheim waar de wereld wat van kon leren. Ik wist wel dat het schokkend was voor die tijd, maar de impact die het had, had ik niet voorzien. Ik vond het belangrijk dat het gezegd werd. Dat vind ik nog steeds, trouwens. Ik zou het zó opnieuw doen, ondanks alle kritiek.’

Want die komt er. Na het eerste Hite Report volgen er meer, over mannen, families, vrouwen onderling. In Women and Love trekt Hite niet langer conclusies over seks, maar over relaties. Liefst 98 procent van alle vrouwen, stelt ze daarin, is ongelukkig in haar relatie. Vrouwen initiëren misschien vaker een scheiding, maar dat is alleen omdat mannen hen zo slecht behandelen.

Dan barst de bom. Het zijn de grauwe jaren tachtig, president Reagan ziet Hite plots als ‘staatsvijand nummer 2, na de communisten’, aldus Paul, ‘omdat ze het had aangedurfd iets tegen het Amerikaanse familie-ideaal in te brengen’. In een coverartikel van Time Magazine wordt ze afgeschilderd als pseudowetenschappelijke fraudeur, tv-programma 60 Minutes doet iets vergelijkbaars. De aanvallen worden dermate vijandig dat vooraanstaande medefeministes besluiten zich uit te spreken voor Hite; immers, het geweld tegen haar gaat de hele feministische beweging aan.

‘De overheid, de media, ze pikten mij eruit alsof ik een heks was die vervolgd moest worden. Ik weet niet wat ik het ergste vond, ik denk dat de meeste pijn kwam van het feit dat ze me zo voor schut probeerden te zetten. Men had kritiek op mijn methodologie (Hites onderzoeks-aanpak door middel van vragenlijsten is herhaaldelijk neergezet als subjectief en dus onwetenschappelijk, MS) maar dat was een bliksemafleider. Ze konden gewoon niet omgaan met de conclusies, dus probeerden ze het als geheel naar beneden te halen.’

Toen de storm na maanden nog niet was gaan liggen, nam ze een besluit. ‘Ik heb mijn huis te koop gezet, wat dozen ingepakt, en ben naar Europa vertrokken.’ Maar ze ging niet ‘gewoon’ weg; ze zegde haar Amerikaans staatsburgerschap op en verzekerde zichzelf ervan dat een terugkeer nooit meer tot de opties zou behoren. ‘Ik wilde stelling nemen, een punt maken.’

Meer wil ze er niet over kwijt, ook niet als Paul aandringt. Ze weet het niet meer, zegt ze, het is te pijnlijk, ze wil er niet in blijven hangen. Ja, ze was bang, en angstig, en in de war ‘ vervolgens houdt ze gedecideerd haar mond. Na omzwervingen in Duitsland (waar haar toenmalige echtgenoot woonde) en Frankrijk woont ze nu alweer tien jaar in Londen. ‘Hier had ik voor het eerst het gevoel dat ik niet gevolgd werd.’ Door wie ze dan tot die tijd gevolgd werd, weet ze ook niet precies, maar de angst voor de FBI en de CIA volgde haar tot ver na haar vertrek uit de VS. Nog steeds weten maar weinig mensen dat ze in Londen zit, en waar precies houdt ze liever ook voor zichzelf. Paul: ‘Pas na drie maanden wilde ze mij haar adres geven.’

Ze glimt. ‘Had ik je al verteld dat we gaan trouwen? Ik heb hem gevraagd, best feministisch toch? Nou ja, het was niet heel romantisch, hoor. We zaten op de bank en ik zei gewoon: “Moeten we niet een keer trouwen?” Ik hoop in december, misschien doen we het wel in Vegas.’ Ze is en blijft toch een ‘good girl’ uit het zuiden van de Verenigde Staten, zegt ze. Dat nette meisje ‘ dat iedereen publiekelijk vraagt naar haar of zijn orgasme ‘ praat om die reden zelf liever niet over seks (daar wordt ze verlegen van) en trouwde derhalve eerder keurig met haar Duitse echt-genoot. Pas toen Hite bij hem het onderwerp ivf aansneed ‘ ze was toen al ver over de 50 ‘ liep dat stuk.

Ze werkt nog steeds, zij het in lang-zamer tempo, maar net zo gedreven. Bij het afscheid kijkt ze op. ‘Wat had je verwacht? Dat ik murw zou zijn geworden? Ik zou het zo weer doen. Ik kan op straat lopen, willekeurig welke vrouw aankijken en denken: you owe me something.’